H...πορφυρή πόλη στη Λιβύη

Ιταλοί αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο Suor Orsola Benincasa της Νάπολης, στα πλαίσια του αρχαιολογικού προγράμματος ArCoLibia ανακάλυψαν τα ερείπια αρχαίας ρωμαϊκής πόλης στο βυθό των ακτών της Λιβύης.

Η ανακάλυψη αυτή έγινε εντελώς...τυχαία, καθώς οι αρχαιολόγοι στο Ακρωτήρι Ρας Ετίν αναζητούσαν ναυάγια πλοίων και απομεινάρια αρχαίων λιμανιών. Αντ' αυτού, βρέθηκαν μπροστά σε τείχη, δρόμους, αρχαία κτίρια και τάφους, που εκτείνονται σε περιοχή 10 τ.χλμ.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πόλη μάλλον καταστράφηκε από ισχυρό παλιρροϊκό κύμα που προκάλεσε σεισμός στην ανατολική ακτή της Κυρηναϊκής το 365 μ.Χ. Η ακμή της πόλης φαίνεται ότι οφειλόταν στην παραγωγή βαφής αυτοκρατορικών υφασμάτων, μιας χρωστικής χρώματος πορφυρού, πανάκριβης κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, που...κατά συνέπεια την προτιμούσε ιδιαιτέρως η ρωμαϊκή αριστοκρατία.

via IANS

H Παλαιά Ευρώπη ξυπνάει και πάλι

Προτού να υψωθούν στην άπλετη δόξα Αθήνα και Ρώμη, πριν χτιστούν οι πρώτες πόλεις στη Μεσοποταμία και πρωτογίνουν τελετές στους ναούς του Νείλου, στην κοιλάδα του Μεγάλου Ποταμού, του Δούναβη, ζούσαν και ευημερούσαν λαοί πρωτοπόροι στην τέχνη, το εμπόριο και την τεχνολογία για 1500 χρόνια, με αποκορύφωμα γύρω στο 4500 π.Χ. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι ο πολιτισμός τους άρχισε να ξεθωριάζει μια χιλιετία αργότερα, όταν άρχισαν να καταφτάνουν στη νοτιοανατολική Ευρώπη νέα φύλα από τις παγωμένες στέπες του βορρά.

Η γραφή δεν είχε αναπτυχθεί ακόμα. Πώς λέγονταν; Πώς ονόμαζαν τους εαυτούς τους; Κανείς δεν το ξέρει. Για εμάς, είναι απλά ο Πολιτισμός και οι Λαοί της Παλαιάς Ευρώπης.

Τα ευρήματα που προσέλκυαν το ενδιαφέρον ήταν κυρίως τα περίφημα αγαλματίδια από τερακότα της Μητέρας Θεάς, που ερμηνεύονταν ως δείγματα της πνευματικής και πολιτικής δύναμης των γυναικών στις αρχαίες αυτές κοινωνίες. Μόνο αυτά είχαν βρεθεί, διάσπαρτα σε μια τεράστια έκταση στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Μέχρι κάποιες δεκαετίες πριν, τουλάχιστον...

Όταν το 1972 ανακαλύφθηκε στη Βάρνα της Βουλγαρίας ένα τεράστιο νεκροταφείο της 5ης χιλιετίας π.Χ., τότε οι μελετητές άρχισαν να...υποψιάζονται ότι ο πολιτισμός αυτός δεν ήταν και τόσο "ταπεινός" και "φτωχός" ή ανοργάνωτος όσο θεωρούσαν. Ο έφορος του Ιστορικού Μουσείου της Βάρνα Βλαντιμίρ Σλάβτσεβ υπογράμμισε την έκπληξη ακόμα και των ερευνητών για τον πλούτο και την ποικιλία της ανακάλυψης αυτής: ανακαλύφτηκαν σκελετοί που είχαν ταφεί με χρυσά κοσμήματα! Κάποιες πόλεις των Κουκουτένι, ενός από τους λαούς της Παλαιάς Ευρώπης, έφταναν σε έκταση τα 3.200 στρέμματα, μεγαλύτερες από οποιονδήποτε άλλο γνωστό ανθρώπινο οικισμό τότε! Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ανάκτορα, ναούς και μεγάλα δημόσια κτίρια. Οι αρχαιολόγοι συμπέραναν ότι πρακτικές λατρείας γίνονταν στις οικίες, όπου βρέθηκαν λατρευτικά αντικείμενα.

Πώς όμως φτάσανε σε μια τέτοια ακμή; Γεωργοί και κτηνοτρόφοι από τα Νότια Βαλκάνια και την Ελλάδα μετανάστευσαν προς τα βόρεια, στα σημερινά εδάφη Βουλγαρίας και Ρουμανίας, ίδρυσαν αποικίες στη Μαύρη Θάλασσα και στις όχθες και πεδιάδες δίπλα σε ποτάμια, που εξελίχτηκαν με τον καιρό σε διαφορετικούς μικρούς πολιτισμούς. Όχι απομονωμένους φυσικά! Διατηρούσαν επαφές μέσω του εμπορίου χαλκού και χρυσαφιού, ενώ παρατηρούνται και ομοιότητες σε καλλιτεχνικά μοτίβα (π.χ. κεραμική). Η οικιακή κεραμική είχε περίτεχνα και πολύπλοκα σχέδια, κάτι που υπονοεί την μεγάλη σημασία που έδιναν στην τροφή και τα γεύματά τους, σημάδι ίσως κοινωνικής προβολής, κατά την ειδικό Δρ. Τζένιφερ Τσι.

Δείγμα ίσως της παλιάς τους καταγωγής από τη θάλασσα του Αιγαίου να είναι τα κοχύλια Σπόνδυλοι, αντικείμενο εμπορίου και διακόσμησης περίτεχνων περιδέραιων και βραχιολιών. Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο του Γαλλικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας Μισέλ Λουί Σεφεριάδη, αν παρατηρήσει κανείς την έκταση και τη διάχυση των περιοχών που βρέθηκαν τα κοχύλια αυτά, συμπεραίνει ότι υπήρχε ένα δίκτυο επαφών και ένα κοινωνικό πλαίσιο ανταλλαγής: είτε στα πλαίσια εμπορίου είτε σαν δώρο μεταξύ κατοίκων". Γενικότερα, υπήρχε πλούτος και ευημερία στις αρχαίες αυτές κοινότητες, ωστόσο οι εξέχοντες, αν και είχαν ταφεί με πολλές τιμές και χρυσά κτερίσματα, τις επίσημες ενδυμασίες τους τις κρατούσαν μόνο για τις δημόσιες τελετές, ζώντας σε απλές και ταπεινές παρά διακριτές και πολυτελείς κατοικίες. Αυτός εξάλλου ήταν ο λόγος που αρχικά οι αρχαιολόγοι

Κύριο ρόλο στην οικονομική τους ανάπτυξη έπαιξε ο χαλκός και όχι ο χρυσός. Η εξόρυξη και κατεργασία του και η κατασκευή τσεκουριών, μαχαιριών και κοσμημάτων αποτέλεσαν την πηγή του εμπορίου τους, όπως αποδεικνύουν και αρχαιολογικά ευρήματα σε διάσπαρτες περιοχές κατά μήκος του Βόλγα.

Ωστόσο, περισσότερο γνωστά δείγματα αυτών των παλαιοευρωπαϊκών πολιτισμών είναι τα μικρά αγαλματίδια. Πολλά από αυτά αναπαριστούν γυναικείες φιγούρες με επιμηκυμένα σώματα και τονισμένα στήθη και γλουτούς, σύμβολο γονιμότητας της Γης και της γυναίκας. Σε ένα προϊστορικό χωριό στη Ρουμανία, βρέθηκαν 21 τέτοια αγαλματίδια...καθισμένα σε κύκλο, οδηγώντας ερευνητές να τους αποδώσουν την ονομασία "Το Συμβούλιο των Θεαινών". Αυτά και άλλα "αγαλματίδια της Αφροδίτης" αποτέλεσαν τη βάση για την ανάπτυξη της θεωρίας περί λατρείας της Μεγάλης Μητέρας στην προϊστορική Ευρώπη.

Ένα άλλο γνωστό είναι η φιγούρα ενός καθιστού ατόμου με λυγισμένα τα χέρια στο κεφάλι, ο επονομαζόμενος "Στοχαστής". Ένα παρόμοιο γυναικείο αγαλματίδιο βρέθηκε σε παλαιό νεκροταφείο στη Ρουμανία. Σκέφτονταν όμως; Ή μήπως θρηνούσαν;

Σε αυτό τον πολιτισμό της Παλαιάς Ευρώπης είναι αφιερωμένη η έκθεση "The Lost World of Old Europe: the Danube Valley, 5000-3500 B.C" στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, όπου φιλοξενούνται πάνω από 250 εκθέματα από μουσεία της Βουλγαρίας, της Μολδαβίας και της Ρουμανίας. Ο κατάλογος της έκθεσης περιλαμβάνει την πρώτη έκδοση στην αγγλική γλώσσα που ασχολείται με τη μελέτη των παλαιοευρωπαϊκών αυτών ευρημάτων.

via

photos via, via, via

Η ιέρεια από το Καχουάτσι του Περού

Απ' το Περού καταφτάνει ένα νέο αρχαιολογικό εύρημα: η ανακάλυψη της μούμιας νεαρής ιέρειας, θαμμένης με πολύτιμα κοσμήματα στο Καχουάτσι του Περού την περίοδο 300-450 μ.Χ.

Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το σώμα κάτω από ένα στρώμα καλαμιών και σχοινιών. Το ίδιο το σώμα της ιέρειας φαίνεται ότι ήταν βαμμένο και με έναν επιπλέον σπόνδυλο, ενώ είχε ελαφρώς παραμορφωμένους τους βραχίονες των χεριών της. Ήταν τυλιγμένη με φίνο ύφασμα διακοσμημένο με σχέδια φαλαινών του νότιου Ειρηνικού και αιχμές από βέλη από οψιδιανό.

Το εντυπωσιακότερο ωστόσο εύρημα αποτελούν τα κοσμήματα που βρέθηκαν στο χώρο της ταφής: η ίδια η ιέρεια βρέθηκε με ένα εξαίσιο ασημένιο σκουλαρίκι στη μύτη της, ενώ ανάμεσα στα ταφικά ευρήματα βρέθηκαν περιδέραια και βραχιόλια.

Η ανακάλυψη αυτή έρχεται να προστεθεί στις ανακαλύψεις και ό,τι μας έχει διασωθεί από τον περίφημο πολιτισμό της Νάζκα στο σημερινό Περού.

via

16χρονος ανακάλυψε ερείπια από αρχαία βυθισμένη πόλη

Απίστευτη έκπληξη περίμενε τον 16χρονο Μάικλ Λε Κεν, όταν κολυμπώντας με αναπνευστήρα στην παραλία Μάλιεβικ του Μαυροβουνίου, όπου είχε πάει διακοπές με τους γονείς και την αδερφή του, βρήκε σε βάθος δυο μέτρων "έναν περίεργο βράχο". Ο...βράχος αυτός αποδεικνύεται τελικά ότι είναι τμήμα από ένα μεγάλο κτίριο ενός σημαντικού ελληνικού ή ρωμαϊκού εμπορικού σταθμού, που θάφτηκε κάτω από τα κύματα της θάλασσας μετά από σεισμό.

Όταν ο γιος τού είπε για την...ανακάλυψή του, ο Τσαρλς Λε Κεν, επαγγελματίας αρχαιολόγος, βούτηξε κι εκείνος στα νερά κι ανακάλυψε κολόνες πάνω σε πλίνθους διαμέτρου 90 εκ., μάλλον τμήμα αρχαιοελληνικού ή ρωμαϊκού ναού, βασιλικής ή άλλου σημαντικού δημόσιου κτιρίου. Σε μια ηλιόλουστη μέρα, οι κολόνες φαίνονται καθαρά από την επιφάνεια της θάλασσας, αλλά τα ερείπια (π.χ. αγγεία) έχουν μείνει άθικτα για εκατοντάδες χρόνια.

Βρετανική ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τη Δρ. Λούσι Μπλου πρόκειται να αναλάβει την εξερεύνηση του σημαντικού αυτού ευρήματος: "Αν επιβεβαιώσουμε ότι πρόκειται για υποβρύχιο ναό, το Μαυροβούνιο θα μπει στο χάρτη των αρχαιολογικών ανακαλύψεων", ανέφερε η ίδια.

Η περιοχή του Μαυροβουνίου γενικότερα βρίθει αρχαιολογικών θησαυρών που περιμένουν να έρθουν στο φως. Λίγο νωρίτερα το 2009, μια ομάδα ανακάλυψε τα ερείπια δυο ρωμαϊκών εμπορικών πλοίων στο βυθό του Κόλπου Κότορ, έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Ο 16χρονος Μάικλ δήλωσε ότι από μακριά τα ερείπια του φάνηκαν σαν απλά βράχια που βρίσκει κανείς μες στη θάλασσα. Όταν όμως παρατήρησε καλύτερα το σχήμα τους, που ήταν κυλινδρικό, κατάλαβε πως επρόκειτο για κολόνες. "Αν δε βρισκόμουν συχνά κοντά σε αρχαία ερείπια και ανασκαφές, δε θα ήξερα κι έτσι απλά θα το αγνοούσα, χωρίς να το δω πιο προσεκτικά". Σε καλό του βγήκε, λοιπόν, να έχει πατέρα αρχαιολόγο!

via

Επιγραφές μυστήριο σε ναό Ναϊτών στη Σκωτία

Αρχαιολόγοι έφεραν στο φως μια σκαλισμένη πέτρα γεμάτη...μυστήριο κοντά σε μια εκκλησία του 12ου αιώνα στο Μιντλόθιαν της Σκωτίας. Εκ πρώτης όψεως, φαινόταν να είναι το πάνω μέρος μιας σαρκοφάγου, σκαλισμένου με σχήματα.

Φωτογραφία: Kate Chandler
Ωστόσο, οι επιγραφές αποτελούν ένα πραγματικό παζλ για τους ερευνητές, που δηλώνουν ότι δεν έχουν ξαναδεί κάτι τέτοιο! Πρόκειται για μια μείξη συμβόλων παρόμοιων με κάποια που έχουν βρεθεί σε μνημεία Βίκινγκς, μεσαιωνικούς τάφους και κέλτικα ανάγλυφα.

Ο αρχαιολόγος Κρίσπιν Φίλιπς, που ανακάλυψε τις δυο πέτρες, τη μια με έναν χαραγμένο σταυρό και την άλλη με τα περίεργα σύμβολα, ανέφερε ότι αρχικά η ομάδα ξεκίνησε μια...μακρά φιλοσοφική συζήτηση ως το τι έπρεπε να κάνουν με τα ευρήματα, αφού αρχική αποστολή ήταν η αναστήλωση του τείχους στο προαύλιο της εκκλησίας.

Ο ιστορικός Τζον Ρίτσι δήλωσε ότι έβλεπε κάτι το μοναδικό, καθώς τα σύμβολα είναι αινιγματικά από μόνα τους. "Αυτά που είναι στη βάση μοιάζουν με ηλιακές πυξίδες των Βίκινγκς, ενώ οι δίσκοι στην κορυφή μοιάζουν να σχηματίζουν ένα κέλτικο σταυρό, αλλά με εγκοπές".

Οι ερευνητές χρονολογούν τα ευρήματα είτε στο 12ο είτε στο 13ο-14ο αιώνα. Ο ειδικός Ντέιβιντ Κόνολι πιστεύει ότι έχει άμεση σχέση με τη δίπλα εκκλησία, που ήταν το Κοινόβιο του Τάγματος των Ναϊτών στη Σκωτία. "Θα μπορούσε να είναι η ταφική επιγραφή κάποιου Ναΐτη, κάποιου Οσπιταλιέρου, ή τέλος πάντων κάποιου απλού ιππότη που ήθελε να ταφεί εδώ. Σε κάθε περίπτωση, τα σύμβολα που φαίνεται να χρησιμοποιούσε για...οικόσημο σίγουρα ήταν μοναδικά στο είδος τους!

Αμφιβολίες ωστόσο εγείρει ο ιστορικός Μάικλ Τέρνμπουλ, που δεν αμφιβάλλει για την ιστορικότητα του μέρους και την παρουσία Ναϊτών, αλλά αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τα ευρήματα και την αυθεντικότητά τους.

via

Ανακαλύφθηκε πετράδι με χαραγμένη τη μορφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Από τους καθηγητές Ayelet Gilboa του Πανεπιστημίου της Χάιφα και του Ilan Sharon του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ ανακοινώθηκε ένα σπάνιο εύρημα: ένας πολύτιμος λίθος που φέρει χαραγμένο το πορτραίτο του μεγάλου Μακεδόνα στρατηλάτη, ο οποίος βρέθηκε κατά τη διάρκεια πρόσφατων ανασκαφών στο Τελ Ντορ, οι οποίες συνεχίζονται εδώ και 30 χρόνια.

Παρά τις μικροσκοπικές του διαστάσεις, καθώς έχει λιγότερο από ένα εκατοστό ύφος και μισό εκατοστό πλάτος, ο χαράκτης κατάφερε να αποδώσει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά του Αλέξανδρου, ο οποίος απεικονίζεται νεαρός, με "θεληματικό πηγούνι, ίσια μύτη και μακριά σγουρά μαλλιά που στέφονται με ένα διάδημα". Ο πολύτιμος λίθος θα βρίσκεται στην έκθεση του Μουσείου της πόλης.

Το αξιοσημείωτο της υπόθεσης, ωστόσο, είναι ότι ανακαλύφθηκε στο Ισραήλ, στα σύνορα του Ελληνιστικού κόσμου, κάτι που αποδεικνύει ότι όχι μόνο πλούσιοι ευγενείς στις μεγάλες πόλεις, αλλά και τοπικοί άρχοντες σε δευτερευούσης σημασίας διοικητικά κέντρα, όπως το Τελ Ντορ, εκτιμούσαν και μπορούσαν να αντέξουν το κόστος τέτοιων αντικειμένων.

Το πετράδι ανακαλύφθηκε από έναν εθελοντή κατά την ανασκαφή ενός δημόσιου οικοδομήματος της ελληνιστικής περιόδου νότια του Τελ Ντορ, μεγάλου λιμανιού της Μεσογείου από τα μέσα της Εποχής του Χαλκού μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια και την άνοδο της Καισάρειας. Ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε από εκεί το 332 π.Χ. μετά την κατάληψη της Τύρου, στο δρόμο του για την Αίγυπτο. Η πόλη παραδόθηκε χωρίς αντίσταση και παρέμεινε ελληνικό κέντρο στην περιοχή του Ισραήλ μέχρι περίπου το 100 π.Χ.

photo by No'a Raban-Gerstel, University of Haifa
via Amir Gilat, University of Haifa

Ένας νάνος στο...TSS Maunganui

Μα τι ήταν επιτέλους αυτό το S/S Cyrenia;

Μαουνγκάνουι είναι μια πόλη κι ένα ποτάμι στη Νέα Ζηλανδία.
Κι οι ιστορίες του "Κόλλια" ακόμα μας ταξιδεύουν...